Artikels

Moderne openbaarheidsregelgeving voorwaarde voor professionalisme in de journalistiek

(BRUSSEL, 19-10-2005) -- Vandaag melden twee Vlaamse media, Knack en De Standaard, de voorbije maanden openbaarheidsprocedures te hebben gehanteerd om licht te kunnen werpen op de begunstigden van EU-landbouwsubsidies in België en zijn regio's. Dit is uitermate goed nieuws voor de democratie én de journalistiek in Vlaanderen.

De journalisten in ons land vinden schoorvoetend - je kunt ze nog steeds op één hand tellen - de weg naar die officiële informatie die nodig is om een gefundeerd discours op te bouwen. Als overheid en politici door journalisten professioneel willen benaderd worden, is transparantie een absolute voorwaarde. Alleen met een goed functionerende openbaarheidsregelgeving kan de onafhankelijkheid van de journalist ten opzichte van de politiek gegarandeerd worden.

Maar in deze ‘case' over de landbouwsubsidies moeten we vaststellen dat de nieuwe openbaarheidswetgeving (2004) op Vlaams niveau op papier mooi oogt, maar in de praktijk niet werkt.

Enkele voorbeeldjes om dit te illustreren. Volgens het decreet is de Beroepsinstantie Openbaarheid van Bestuur een onafhankelijk en onpartijdig overheidsorgaan dat zelfstandig beslissingen moet nemen. Als de beslissing is genomen moet ze tegelijk worden meegedeeld aan beide partijen: de administratie en de aanvrager.

In ‘Wie melkt Europa’ (Knack van deze week) lezen we over die Beroepsinstantie dat ze “tegen alle regels van de deontologie in lustig heen en weer zat te bellen met de administratie en met het kabinet.”

De lijsten die Vlaams minister-president Yves Leterme dinsdag heeft vrijgegeven zijn overigens een flauw afkooksel van de transparantie die het Nederlandse ministerie van Landbouw hanteert. Het is totaal onduidelijk of subsidies zijn betaald in het kader van de rechtstreekse inkomenssteun aan de boeren (de zogeheten eerste pijler in het GLB), het plattelandsbeleid (de tweede pijler), of nog andere Europese campagnes (zoals de promotie van land- en tuinbouwproducten via Vlam).

De openbaarheidsregelgeving kan alleen maar verbeteren als méér journalisten hiervan gebruik maken. Alleen door keer op keer aan te tonen dat de overheid onwettig informatie afschermt, kan men op lange termijn evolueren naar een moderne en transparante maatschappij.

Het is in deze hoopgevend te vernemen dat premier Guy Verhofstadt van de minister van Landbouw Sabine Laruelle volledige transparantie eist. Nochtans is de openbaarheidsregelgeving op federaal niveau -- om het zacht uit te drukken -- aan een serieuze update toe. Voor de huidige Belgische regering is transparantie allesbehalve een prioriteit. In werkelijkheid is een moderne staat niet eens in zicht.

In een memorandum aan de nieuwe federale regering wees het Fonds Pascal Decroos in 2003 ondermeer op het volgende: de bestaande Commissie die slechts adviezen kan geven, is reeds vijf jaar niet meer rechtsgeldig aangesteld. Het secretariaat van de Commissie beschikt over onvoldoende middelen. De openbaarheid van bestuur kent wel een recht toe aan iedereen, maar weinig mensen weten van het bestaan en van de mogelijkheden van deze wetgeving af.

Er is nog een lange weg te gaan, maar misschien is met Belgische luik in het openbaar maken van de Europese landbouwsubsidies een opening gecreëerd.

Lees meer:
www.wobsite.be


Terug