Nieuws - De vrouw ondervertegenwoordigd in TV-nieuws

Vrouw gezocht - Vrouwen in de Vlaamse televisiejournaals (2003–2011)
Minder dan één nieuwsbron op vier in het TV-nieuws is een vrouw. VTM laat iets meer vrouwen aan het woord dan Eén. Over de negen onderzochte jaren heen (2003-2011) hebben vrouwen precies 4,4% aandacht gewonnen. Vrouwelijke elitebronnen, die omwille van hun functie of positie worden geïnterviewd, komen slechts 17% van de spreektijd voor elitebronnen aan het woord. Vooral mannen treden dus op als nieuwsbron met expertise. In een rol als getuige of persoon in de straat, verwachten we wel een gelijke verdeling omdat voor die rollen evenveel vrouwen als mannen in aanmerking komen. Het blijkt echter dat ook mannen die rollen domineren met 57% van de spreektijd. Vrouwen komen vooral in ‘zachtere’ thema’s aan bod zoals onderwijs en entertainment. Mannen domineren sterk de ‘hardere’ thema’s zoals defensie en oorlog. Van alle vrouwen kwam politica Laurette Onkelinx het meest aan het woord in het Vlaamse TV-nieuws.

Debby Vos, Julie De Smedt, Marc Hooghe & Stefaan Walgrave
Vrouwen hebben lang moeten strijden voor een volwaardige plaats binnen de samenleving. In de 19de eeuw leefden vrouwen bij het ‘aanrecht’ en mochten ze niet studeren en geen beroep uitoefenen. Onder meer dankzij de feministische stroming hebben vrouwen meer rechten en vrijheden gekregen in een maatschappij die oorspronkelijk vooral op mannen gericht was. Een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis is 1948, het jaar dat in België de stemplicht voor vrouwen werd ingevoerd. Vandaag de dag is het fenomeen van de tweeverdieners eerder regel dan uitzondering en zien we dat vrouwen steeds hoger op de carrièreladder klimmen. Toch zijn begrippen zoals ‘het glazen plafond’ nog brandend actueel: vrouwen ondervinden nog vaak moeilijkheden om door te groeien naar topfuncties en evenveel te verdienen als mannen.

Moeten vrouwen ook strijden voor hun plaats in de media? De massamedia zijn een venster op de wereld en streven ernaar de maatschappij te weerspiegelen. Eerdere onderzoeken wijzen echter telkens op een ondervertegenwoordiging van vrouwen. Het Global Media Monitoring Project analyseert sinds 1995 hoeveel vrouwen op een willekeurige dag wereldwijd in de nieuwsmedia verschijnen. Op een willekeurig geselecteerde dag in 2009 was 24% van alle nieuwsbronnen in de 108 onderzochte landen een vrouw. Eerder onderzoek van Knut De Swert en Marc Hooghe bevestigde die gegevens ook voor Vlaanderen. Hoe vaak en in welke functies vrouwen op televisie aan bod komen, kan een invloed hebben op hoe we over vrouwen en hun rol in de maatschappij denken. Als vrouwen bijvoorbeeld vooral geïnterviewd worden over sociale thema’s en nooit over defensie, dan gaan kijkers misschien veronderstellen dat vrouwen niet geschikt zijn om hun mening te geven over defensie. Het beeld dat we via televisie krijgen, bepaalt voor een groot deel ons wereldbeeld. Want nog steeds zijn de televisiemedia voor de meesten het belangrijkste medium om zich te informeren over wat er in de wereld gebeurt.

Hoe is de man-vrouwverhouding in de Vlaamse TV-journaals? Welk man- en vrouwbeeld scheppen de journaals van de maatschappij? Is het aantal vrouwen in het nieuws sinds 2003 geëvolueerd? Komen vrouwen vaker als elitebron of als ‘vrouw in de straat’ aan het woord? Bij welke thema’s krijgen vrouwen het vaakst een micro onder de neus geduwd? Als lid van welke partij hebben vrouwelijke politici het meeste kans op spreektijd? Deze Nieuwsmonitor onderzoekt de media-aandacht voor vrouwen in de 19-uur-journaals van Eén en VTM. De onderzoeksperiode gaat van januari 2003 tot en met september 2011. In totaal werden meer dan 120.000 nieuwsitems onderzocht. Het feit dat we gegevens van negen jaar lang kunnen vergelijken, is belangrijk: gedurende die negen jaar is de maatschappelijke invloed van vrouwen, ondermeer in de politiek, toegenomen. Als de massamedia die maatschappelijke trend volgen, dan zou dat betekenen dat we in die negen jaar ook een toenemende vertegenwoordiging van vrouwen in het nieuws zouden moeten zien. In een eerste deel wordt een beeld geschetst van de media-aandacht voor vrouwen in het algemeen. In een tweede deel wordt dieper ingegaan op de vrouwelijke politici in het nieuws.

Download het volledige rapport (Nieuwsmonitor 9) HIER.