Met steun van het Fonds Pascal Decroos onthult Nick Meynen de meer duistere dynamieken van ontwikkelingssamenwerking op 'grote schaal' en de vaak gruwelijke gevolgen. 

Een sociaal betrokken document, waarin op een ontluisterende en vaak vlijmscherpe manier de armoede in België wordt aangekaart

Polen, Hongarije en Slowakije. Het zijn de buitengrenzen van de Europese Unie in het oosten. The green border wordt de grenslijn genoemd. Klinkt arcadisch, maar het is net zo goed een magneet voor migranten die de EU in willen. Michael De Cock en Stephan Vanfleteren trokken met een beurs van het fonds pascal decroos naar Slowakije, dat sinds december 2007 deel uitmaakt van de Schengen-zone, en zijn uiterste best doet om de deur van de Unie op slot te houden.

Duizenden Belgische migranten zijn voor hun families in Kameroen de redder in nood, de financier van hun dromen en plannen, de dweil voor hun mislukkingen en ellende. Steeds vaker zijn ze in hun dorpen van herkomst echter ook een motor voor verandering. Dit is het verhaal van twee Belgen – een acteur en een autotechnicus – uit hetzelfde dorp in Kameroen. Het dorp roept. En zij antwoorden.

In het reportageboek 'Arm Wallonië' ontmoet Pascal Verbeken on the road tientallen Walen wier kleine verhaal onlosmakelijk verbonden is met de grote geschiedenis van Wallonië: boeren, oud-mijnwerkers, winkeliers, professoren, bedrijfsleiders, illegalen, leraren, burgemeesters, asielzoekers, truckchauffeurs, cineasten, syndicalisten,… Allen schilderen ze mee aan een veelkantig, ontroerend tableau van een land dat moeizaam zijn verloren trots probeert terug te vinden.

"Ik dacht veel geld te verdienen in België", vertelt Mohammed Gazov, een 49-jarige Rus die hier politiek asiel aanvroeg. "Ik wou hier blijven en werken om mijn vrouw en twee kinderen thuis een beter leven te bieden en om mijn dochter te laten studeren." Maar zijn aanvraag werd afgewezen. Na iets meer dan een jaar wordt Mohammed op een vliegtuig gezet en gerepatrieerd. "Mijn reis heeft me 2000 euro gekost. Nu moet ik met lege handen terug." 
Koppen stapte mee op vlucht SU 231 naar Rusland. Daar blijken nog veel meer mensen klaar te staan om hun geluk te beproeven in Europa. Malafide zakenlui spelen daar handig op in: hun reisagentschappen leveren mensen een toeristenvisum en beloven hen dat ze daarmee werk en asiel kunnen krijgen in het buitenland. 

Eind september 2001 verscheen het eerste Nederlandstalige boek over antiglobalisme. Journalist Dirk Barrez poogt een invulling te geven aan deze nieuwe mondiale basisbeweging. Hij baseert zich daarvoor op het eerste Wereld Sociaal Forum dat plaats vond in het Braziliaanse Porto Alegro en confronteert die inzichten met de protesten die zich van Seattle tot Genua hebben gemanifesteerd.

Met “De Arabische Dageraad?” hoopt Jorn De Cock een beeld te geven van wat er beweegt op het Arabische schiereiland – vertrekkend van een rondreis van vier maanden, van Saudi-Arabië via de Golfstaten en Irak tot Syrië en Libanon. Daarbij wil hij maatschappelijke problemen bekijken vanuit de impact ervan op de straat: demografie, islamisering versus secularisering, dictatuur, armoede, maar ook de opmars van een beginnende middenklasse, de impact van nieuwe informatiestromen, misverstanden en echte botsingen tussen West en Oost, humor en haat. Volg hem vanaf deze week in De Standaard.

40 jaar geleden emigreerde Veysel Biçeci vanuit het dorp Pörnek op het Turkse platteland naar België. Door die verhuizing onttrok hij zijn familie aan de schrijnende armoede, en maakte hij van zijn kinderen en kleinkinderen definitief Gentenaars. Eén van Veysel's kleinzonen draagt de naam van zijn grootvader, ondertussen overleden. Zoiets schept verplichtingen. Wie de naam draagt, zet ook de traditie voort.

De migrant heeft een complexe relatie met zijn land van herkomst. In zijn gedachten en in zijn gesprekken zit hij continu te vergelijken, tussen hier en daar. Hij pronkt over het land waar zijn leven zich afspeelt en geeft kritiek op het land dat hij bezoekt en waarmee hij de banden maar niet verbroken krijgt. Zijn landgenoten in Marokko noemt hij lamgarba: de Marokkanen. 

Omdat freelance-fotograaf Karl Deckers in 1999 en 2000 geen jaarverslagen over zijn Fosterkind in Burkina Faso kreeg, nam hij de jaarverslagen van 1992 tot 1998 nog eens ter hand. Wat bleek? Elk jaarverslag is zo goed als een doorslagje van het jaar ervoor. Foster Parents Plan zou in Burkina Faso tussen '92 en '98 niets anders hebben gedaan dan latrines gegraven en waterputten geboord. Zijn nieuwsgierigheid was gewekt en Karl nam - met de steun van het Fonds Pascal Decroos - ter plaatse een kijkje.

'Wij zijn een overbodig volk.' - In januari (2004, nvdr) zal het tien jaar geleden zijn dat het zapatistisch bevrijdingsleger (EZLN) in de Mexicaanse staat Chiapas de wapens opnam. De rebellen stelden zich een onwaarschijnlijke opdracht: ze verklaarden de oorlog aan het neoliberalisme. In feite ging het om een dringende vraag om erkenning en inspraak. Om respect voor de indiaanse rechten en cultuur en waarachtige democratie in een land waar sinds 1929 onafgebroken dezelfde partij aan de macht was. Met de snelheid van het internet wisten de indiaanse boeren wereldwijd sympathie te winnen. Wapens hebben ze nauwelijks maar de creatieve manier waarop hun legendarische leider subcomandante Marcos verzet in tijden van globalisering gestalte wist te geven, maakte hen tot de voorlopers van de andersglobalisten.

Ooit was Antwerpen hét centrum van de wereld voor handel en het bewerken dan diamant. Ooit slepen vele tienduizenden arbeiders in Antwerpen en Amsterdam de ruwe steentjes tot hun begeerde, fonkelende vormen. Zij creëerden met hun vakmanschap uiteindelijk de waarde en de exclusiviteit van dit luxeproduct par excellence. De Antwerpse diamantnijverheid genoot na verloop van tijd dan ook veel aanzien. De vakkennis van de diamantbewerkers was het fundament voor het imago van Antwerpen als hét wereldcentrum voor diamant.
Anno 2005 is de handel er nog wel, maar de roemruchte Antwerpse diamantnijverheid is op sterven na dood. In een globaliserende context is het bewerken van diamant hier te arbeidsintensief en dus te duur geworden.

 Verscheidene artsen, verbonden aan de Brusselse openbare ziekenhuizen, verhuizen sinds jaren patiënten naar andere ziekenhuizen om ze daar te behandelen. Deze doorverwijzingen zijn veelal niet medisch noodzakelijk, maar van financiële aard, aangezien in die andere ziekenhuizen doorgaans (fors) hogere prijzen gelden.

‘De globalisering van de economie heeft vele landen rijker gemaakt, vooral in Azië. Maar ook de inkomensongelijkheid groeide in de meeste landen. Bedrijven jagen voortdurend op de goedkoopste en minst beschermde arbeid. Het internet heeft hen bovendien een virtuele mondiale fabriekshal bezorgd. Als nooit tevoren kunnen ze het werk in stukjes hakken en uitbesteden in hun mondiale uitzendkantoor. Zo komt het dat bijna overal het aandeel van de lonen in de economie zakt en werknemers op allerlei manieren onder druk staan. Kan het beter? 

Farmaciereuzen testen hun nieuwe medicijnen steeds vaker op proefpersonen in India. Ook Belgische bedrijven springen mee op de trein. 'Arme, onwetende mensen worden misbruikt voor de medicijnen van rijke westerlingen', roepen de critici. 'We doen er alles aan om zo ethisch mogelijk te werken', zegt men bij Janssen Pharmaceutica. 

Deze reeks biedt een blik op het leven van jonge werkzoekenden in Vlaanderen. Via interviews met VDAB en A. Leroy, als kabinetchef van werkgelegenheid in de Vlaamse regering, worden de beleidslijnen tav jeugdwerkloosheid besproken. Terwijl de jongeren het verhaal achter de statistieken brengen.

Lijn 3 bekijkt de grootstedelijke problematiek vanuit het perspectief van een Gentse arbeiderswijk anno 2009. Op deze imaginaire busrit wordt op een diepgravende en genuanceerde manier het sociologisch weefsel van de grootstedelijke samenleving blootgelegd. Een fotoreportage van Filip Claus, Tim Dirven, Jonas Lampens, Jimmy Kets, Bob Van Mol en Yann Bertrand.

Honderden Russen komen naar België in de hoop hier een beter leven te vinden. Een netwerk van louche bedrijfjes helpt hen daarbij. Het paradijs vinden ze meestal niet, maar het geld is wel uit hun zakken geklopt.

Op een onzeker uur is het literaire relaas van deze intieme en intrigerende kennismaking met vluchtelingen, mensen op de dool die even een thuishaven vinden in een asielcentrum: ‘Op een onzeker uur wachten hier mensen op een nog minder zekere toekomst.’

Voor de viering van tien jaar democratie, in 2004, is het tijd voor een balans. Een portret van Zuidafrikanen van nu tegen een achtergrond van hun portretten uit de jaren '80, het hoogtepunt van de bevrijdingsstrijd, het dieptepunt van de repressie. Het is tijd voor lange gesprekken met de vrienden van toen die zich nu bezig houden met het uitoefenen van de macht in regering, parlement en partij, die toen vervolgd werden en nu recht spreken; of die nu dure zakenmensen zijn geworden (hoe?, waarom?); of die nog steeds even integer en kritisch doorvechten; of die jonge guerrilla-strijders van toen die nu niets hebben en al helemaal geen toekomst; of die wachten op een voortijdige en tegelijkertijd verlate dood, niet door de kogels van toen maar door Aids. Tijd ook voor enkele gesprekken met anderen, de vijanden van toen, die de Apartheid in stand hielden of er tenminste van profiteerden. Wat is er met hen gebeurd? Kortom, hoe zien die Zuidafrikanen hun land en zichzelf nu?

In Parijs ontmoette Inge Ghijs een meisje uit Togo dat als inwonend huispersoneel ware slavenarbeid moest verrichten en bovendien opgesloten en geslagen werd. 'Nooit eerder is een ontmoeting, een verhaal, zo sterk en zo lang door mijn hoofd blijven spoken', aldus de gerenommeerde journaliste van De Standaard. Ze beslist om te onderzoeken of ook in België huisslavernij bestaat.

 ‘Lydia Chagoll schetst een algemeen beeld van de vervolging van de “Zigeuners” in het Derde Rijk, dat tegelijk synthetisch en systematisch is, en toont zo een afschuwelijke en criminele realiteit.’- José Gotovitc

BC Bambi slaat brug tussen Albanezen en Serviërs in Kosovo. Voor het eerst in twintig jaar speelt een basketbalteam van Serviërs tegen Albanezen in de Kosovaarse topcompetitie. De Servisch-Kosovaarse voorzitter van BC Bambi noemt het de gebeurtenis van de eeuw. Een lichtpunt, want het water tussen beide etnische gemeenschappen is diep, de politieke spanning totaal. Met de steun van het Fonds Pascal Decroos trok Jan Jagers naar het vuurwerkdepot van Europa voor dit verhaal over integratie door sport. Een kluwen in de Balkan door een originele invalshoek bekeken.

Marc Hoogsteyns: "Tijdens de genocide in Rwanda in 1994 werden ook drie Belgische ontwikkelingshelpers vermoord door de Interahamwe, de beruchte Hutu-militie, die ook verantwoordelijk was voor de moord op meer dan 800.000 Tutsi's en gematigde Hutu's alsmede op een aantal Belgische para's in Kigali. Over de genocide in Rwanda en over het feit dat er een aantal Belgische para's vermoord werden, is al veel geschreven. Maar over de moordaanslag op de Belgische ontwikkelingswerkers zijn voorlopig weinig feiten bekend. Iedereen schijnt dit voorval te zijn vergeten. Maar het is en blijft een interessant verhaal. Vooral nu er in Rwanda nieuwe feiten bekend geraakt zijn.

Er zitten straks honderdduizend westerse militairen in Afghanistan, waaronder vierhonderd Belgen. Toch winnen de opstandelingen jaar na jaar terrein. De Navo zou zichzelf graag een overwinning cadeau doen voor zijn zestigste verjaardag, maar moet alles uit de communicatiekast halen om een vernedering te maskeren. Gie Goris ging met steun van het Fonds Pascal Decroos in Kaboel en Kandahar luisteren naar wat de Afghanen daar zelf van denken. Niet embedded.

Tussen lachende Rwandese kinderen vergeet je zo dat hun land ooit de hel was. Op 7 april 1994, daags na de moordaanslag op president Juvénal Habyarimana, barstte in het Centraal-Afrikaanse landje een orgie van geweld los. Zowat een miljoen Tutsi's en gematigde Hutu's werden uitgemoord. Tertio-redacteur Benoit Lannoo en fotografe Ilse Prinsen reisden tien jaar later enkele weken door het land. Met een onbevangen blik en vele vragen.

De Oorlog tegen Drugs in Mexico woedt in volle hevigheid. Eind 2006 verklaarde de Mexicaanse President Calderon de oorlog aan de drugskartels die Colombiaanse cocaïne Amerika binnensmokkelen. 40.000 legertroepen zijn ingezet om het drugsgeweld in te dammen. Alhoewel enkele kopstukken en leiders van drugssyndikaten zijn gearresteerd, is de geweldsgolf die het land teistert niet afgenomen, maar eerder toegenomen.

Uitmaken wie ze zijn, dat is het doel van dit reportage-project. In de berichtgeving gaat men ervan uit dat er heuse Mayi-Mayi-milities opereren. Maar in werkelijkheid zouden de Mayi-Mayi niet meer zijn dan hardnekkige kernen van armzalig bewapende burgers. Toch zouden ze de bezetter het leven bijzonder lastig maken.

Afrika-specialiste Els De Temmerman is de eerste die van het fonds een steuntje kreeg. In haar boek De meisjes van Aboke beschrijft zij de lotgevallen van twee meisjes die door de rebellen als kindsoldaten worden ingezet in hun strijd met het regeringsleger van Noord-Uganda. De meisjes moeten, net als duizenden lotgenoten, andere kinderen doodslaan en de bevolking folteren. De Temmerman volgt de tocht van de meisjes die uit het rebellenleger van Joseph Kony wisten te ontsnappen. Het resultaat is een scherpe aanklacht tegen het misbruiken van kinderen in gewapende conflicten. De opbrengst van het boek gaat integraal naar een Unicef-programma voor kindsoldaten in Noord-Uganda.