2004/305

persbericht - DE ANGSTREACTOR, Kalkar, Kroniek van een eeuwige belofte

De geschiedenis van de snelle kweekreactor in Kalkar als pars pro toto voor de geschiedenis van kernenergie. Van euforie over een energiebron die de wereld zou gaan veranderen tot een van de meest omstreden technologieën ooit: de geschiedenis van kernenergie. Van een de duurste fabrieken ter wereld tot pretpark..

We staan aan het begin van een nieuwe opleving van de discussie over het gebruik van kernenergie. Staatssecretaris Van Geel is bezig met de voorbereidingen van het besluit om ook in Nederland een nieuwe kerncentrale te bouwen.. is het een goed moment om naar de geschiedenis te kijken.

Kernenergie maakt internationaal een revival mee vanwege de toenemende aandacht voor het broeikaseffect. Deskundigen beweren dat we zonder kernenergie behalve met het broeikasprobleem ook met een energieprobleem komen te zitten. Andere deskundigen zeggen dat dat onzin is en dat we moeten inzetten op energiebesparing en duurzame energiebronnen.

Het broeikaseffect is nieuw maar alle andere argumenten werden ook gebruikt in de jaren 60 en 70, toen kernenergie opkwam. In dit boek wordt die geschiedenis beschreven aan de hand van de geschiedenis van de snelle kweekreactor in Kalkar.

Iran, Noord Korea, iets langer geleden Abdul Khan en Pakistan, de proliferatie van kernwapens is  actueel. In dit boek wordt het tot stand komen van het Non Proliferatie Verdrag (npv) beschreven. Over dat NPV, dat nu wankelt onder de internationale ontwikkelingen, is eind jaren zestig onderhandeld door dezelfde professor Wolf Häfele die ook de vader is van de snelle kweekreactor in Kalkar. De zwaktes in het Non Proliferatie Verdrag zijn er toen mede onder druk van Duitsland, onder invloed van Häfele, in gekomen. Hoofdstuk vier van dit boek behandelt die geschiedenis. En speurt naar een antwoord op de vraag of er achter het idee van de snelle kweekreactor wellicht iets anders meespeelde: de behoefte van Duitsland om ook een vinger aan de atoomtrekker te hebben.

Nederland betaald 480 miljoen gulden aan Kalkar. Dit boek onthul;t dat een nog groter bedrag is opgegaan aan een ordinaire ruzie tussen de deelstaatregering van Noordrijn-Westfalen en de Bondsregering. Al in 1985 hebben ministers in het geheim besloten dat Kalkar nooit zou gaan werken. Maar pas nu kan één van hen dat openlijk zeggen.

Zo’n groot internationaal project als de snelle kweekreactor is net als de Betuwelijn nauwelijks nog te stoppen. Deze geschiedenis van Kalkar is ook een voorbeeldcasus van hoe moeilijk het is een project met zo’n omvang tot staan te brengen. Ook al is de noodzaak van het project allang voorbij.

Nederland is vrij ondoordacht in Kalkar gestapt in 1972. De discussie ging vooral over de financiering: de zogeheten Kalkarheffing. Dat werd een cadeautje voor de anti-kernenergiebeweging waarvan Kalkar het begin vormde. Het boek verhaalt over de opkomst en ondergang van die beweging. De auteur sprak met vele betrokkenen en put ook uit eigen geheugen.

Nederland besloot in 1967 om niet mee te doen met de snelle kweekreactor. Dat besluit werd in 1968 teruggedraaid. Maar in 1974 begon Nederland zich al weer uit Kalkarterug te trekken. In het geheim, om de bondgenoten niet te alarmeren. Dat blijkt uit geheime documenten die de auteur mocht inzien op het ministerie van Economische Zaken.

Het boek werpt ook een nieuw licht op het vertrek van boer Maas uit Kalkar.

Terug