Met steun van het Fonds Pascal Decroos onthult Nick Meynen de meer duistere dynamieken van ontwikkelingssamenwerking op 'grote schaal' en de vaak gruwelijke gevolgen. 

Een sociaal betrokken document, waarin op een ontluisterende en vaak vlijmscherpe manier de armoede in België wordt aangekaart

BRUSSEL - Overal zijn mensen onderweg. Op zoek naar een beter leven. Europa kreunt en zucht bij de komst van nieuwe burgers. Het oude continent worstelt met het migratiefenomeen en gaat er verschrikkelijk onhandig mee om. De vraag is niet: wie is er welkom en wie niet? De vraag moet zijn: wat doen wij met al die nieuwkomers op ons continent?

Duizenden Belgische migranten zijn voor hun families in Kameroen de redder in nood, de financier van hun dromen en plannen, de dweil voor hun mislukkingen en ellende. Steeds vaker zijn ze in hun dorpen van herkomst echter ook een motor voor verandering. Dit is het verhaal van twee Belgen – een acteur en een autotechnicus – uit hetzelfde dorp in Kameroen. Het dorp roept. En zij antwoorden.

In het reportageboek 'Arm Wallonië' ontmoet Pascal Verbeken on the road tientallen Walen wier kleine verhaal onlosmakelijk verbonden is met de grote geschiedenis van Wallonië: boeren, oud-mijnwerkers, winkeliers, professoren, bedrijfsleiders, illegalen, leraren, burgemeesters, asielzoekers, truckchauffeurs, cineasten, syndicalisten,… Allen schilderen ze mee aan een veelkantig, ontroerend tableau van een land dat moeizaam zijn verloren trots probeert terug te vinden.

"Ik dacht veel geld te verdienen in België", vertelt Mohammed Gazov, een 49-jarige Rus die hier politiek asiel aanvroeg. "Ik wou hier blijven en werken om mijn vrouw en twee kinderen thuis een beter leven te bieden en om mijn dochter te laten studeren." Maar zijn aanvraag werd afgewezen. Na iets meer dan een jaar wordt Mohammed op een vliegtuig gezet en gerepatrieerd. "Mijn reis heeft me 2000 euro gekost. Nu moet ik met lege handen terug." 
Koppen stapte mee op vlucht SU 231 naar Rusland. Daar blijken nog veel meer mensen klaar te staan om hun geluk te beproeven in Europa. Malafide zakenlui spelen daar handig op in: hun reisagentschappen leveren mensen een toeristenvisum en beloven hen dat ze daarmee werk en asiel kunnen krijgen in het buitenland. 

Zuid-Afrikaanse wijnboeren produceren meer dan zevenduizend verschillende wijnen en behoren tot de welgestelde elite in het land. Miljoenen consumenten proeven wereldwijd van de hoge kwaliteit van de Zuid-Afrikaanse wijn, maar de arbeiders die de druiven plukken en verwerken, genieten nauwelijks mee van de geproduceerde meerwaarde.

Eind september 2001 verscheen het eerste Nederlandstalige boek over antiglobalisme. Journalist Dirk Barrez poogt een invulling te geven aan deze nieuwe mondiale basisbeweging. Hij baseert zich daarvoor op het eerste Wereld Sociaal Forum dat plaats vond in het Braziliaanse Porto Alegro en confronteert die inzichten met de protesten die zich van Seattle tot Genua hebben gemanifesteerd.

BRUSSEL - Jorn De Cock reist door het Midden- Oosten en geeft een beeld van wat er beweegt, van de nachtclubs van Beiroet tot de fel geteisterde straten van Irak.

40 jaar geleden emigreerde Veysel Biçeci vanuit het dorp Pörnek op het Turkse platteland naar België. Door die verhuizing onttrok hij zijn familie aan de schrijnende armoede, en maakte hij van zijn kinderen en kleinkinderen definitief Gentenaars. Eén van Veysel's kleinzonen draagt de naam van zijn grootvader, ondertussen overleden. Zoiets schept verplichtingen. Wie de naam draagt, zet ook de traditie voort.

De migrant heeft een complexe relatie met zijn land van herkomst. In zijn gedachten en in zijn gesprekken zit hij continu te vergelijken, tussen hier en daar. Hij pronkt over het land waar zijn leven zich afspeelt en geeft kritiek op het land dat hij bezoekt en waarmee hij de banden maar niet verbroken krijgt. Zijn landgenoten in Marokko noemt hij lamgarba: de Marokkanen. 

'Wij zijn een overbodig volk.' - In januari (2004, nvdr) zal het tien jaar geleden zijn dat het zapatistisch bevrijdingsleger (EZLN) in de Mexicaanse staat Chiapas de wapens opnam. De rebellen stelden zich een onwaarschijnlijke opdracht: ze verklaarden de oorlog aan het neoliberalisme. In feite ging het om een dringende vraag om erkenning en inspraak. Om respect voor de indiaanse rechten en cultuur en waarachtige democratie in een land waar sinds 1929 onafgebroken dezelfde partij aan de macht was. Met de snelheid van het internet wisten de indiaanse boeren wereldwijd sympathie te winnen. Wapens hebben ze nauwelijks maar de creatieve manier waarop hun legendarische leider subcomandante Marcos verzet in tijden van globalisering gestalte wist te geven, maakte hen tot de voorlopers van de andersglobalisten.

Ooit was Antwerpen hét centrum van de wereld voor handel en het bewerken dan diamant. Ooit slepen vele tienduizenden arbeiders in Antwerpen en Amsterdam de ruwe steentjes tot hun begeerde, fonkelende vormen. Zij creëerden met hun vakmanschap uiteindelijk de waarde en de exclusiviteit van dit luxeproduct par excellence. De Antwerpse diamantnijverheid genoot na verloop van tijd dan ook veel aanzien. De vakkennis van de diamantbewerkers was het fundament voor het imago van Antwerpen als hét wereldcentrum voor diamant.
Anno 2005 is de handel er nog wel, maar de roemruchte Antwerpse diamantnijverheid is op sterven na dood. In een globaliserende context is het bewerken van diamant hier te arbeidsintensief en dus te duur geworden.

 Verscheidene artsen, verbonden aan de Brusselse openbare ziekenhuizen, verhuizen sinds jaren patiënten naar andere ziekenhuizen om ze daar te behandelen. Deze doorverwijzingen zijn veelal niet medisch noodzakelijk, maar van financiële aard, aangezien in die andere ziekenhuizen doorgaans (fors) hogere prijzen gelden.

‘De globalisering van de economie heeft vele landen rijker gemaakt, vooral in Azië. Maar ook de inkomensongelijkheid groeide in de meeste landen. Bedrijven jagen voortdurend op de goedkoopste en minst beschermde arbeid. Het internet heeft hen bovendien een virtuele mondiale fabriekshal bezorgd. Als nooit tevoren kunnen ze het werk in stukjes hakken en uitbesteden in hun mondiale uitzendkantoor. Zo komt het dat bijna overal het aandeel van de lonen in de economie zakt en werknemers op allerlei manieren onder druk staan. Kan het beter? 

Farmaciereuzen testen hun nieuwe medicijnen steeds vaker op proefpersonen in India. Ook Belgische bedrijven springen mee op de trein. 'Arme, onwetende mensen worden misbruikt voor de medicijnen van rijke westerlingen', roepen de critici. 'We doen er alles aan om zo ethisch mogelijk te werken', zegt men bij Janssen Pharmaceutica. 

DAMASCUS - Fotograaf Kris Pannecoucke trekt naar Damascus om er het dagelijkse leven van de Iraakse vluchtelingen in beeld te brengen.

Deze reeks biedt een blik op het leven van jonge werkzoekenden in Vlaanderen. Via interviews met VDAB en A. Leroy, als kabinetchef van werkgelegenheid in de Vlaamse regering, worden de beleidslijnen tav jeugdwerkloosheid besproken. Terwijl de jongeren het verhaal achter de statistieken brengen.

BRUSSEL - Jong zijn en geen papieren hebben, het is geen evidentie. De knagende onzekerheid over hun verblijf weegt zwaar op families zonder papieren. Zorgeloos jong zijn is er niet bij. Ook financieel hebben deze mensen het lastig. Zwartwerk is de enige optie, want legaal werken is uitgesloten. Sommige jongeren kiezen ervoor om school te laten voor wat het is en proberen zelf wat bij te verdienen. Maar van hun kwetsbare positie als zwartwerker, minderjarige en illegaal wordt wel eens misbruik gemaakt. Dit artikel, gepubliceerd in De Gids, ging op zoek naar het verhaal van deze jongeren.  

Koffie en Cola is een verzameling van reportages over de penibele economische situatie in Latijns-Amerika (Mexico, Argentinië, Brazilië, Venezuela en Colombia). Aan de hand van de reportages maakt Tom Dieusaert een analyse van wat de globalisering op het continent heeft teweeggebracht en hoe de toekomstperspectieven er uit zien. 

Lijn 3 bekijkt de grootstedelijke problematiek vanuit het perspectief van een Gentse arbeiderswijk anno 2009. Op deze imaginaire busrit wordt op een diepgravende en genuanceerde manier het sociologisch weefsel van de grootstedelijke samenleving blootgelegd. Een fotoreportage van Filip Claus, Tim Dirven, Jonas Lampens, Jimmy Kets, Bob Van Mol en Yann Bertrand.

De Niger-rivier, levensader van Mali, wordt ernstig bedreigd. Deze fotoreportage van Raymond Dakoua ('Le Djoliba' betekent 'de rivier' in het Bambara) toont het grote economische, sociale, menselijke en ecologische belang van de derde grootste rivier in Afrika. Door dit in het licht te stellen pleit deze reportage voor een vernieuwde bewustwording van zowel de globale als lokale impact van de Niger.

 Nina is een jonge Moldavische raamprostituee in de Brusselse Aarschotstraat en werkt voor een Albanese pooier. VRT-journalist Guy Bouten luistert naar haar verhaal. Waarom verliet ze haar geboortedorp? Hoe is ze hier verzeild geraakt? Wat verdient ze? Hoe wordt ze door haar pooier behandeld? Maar dan gebeurt er iets vreemds. De journalist wordt door de VRT ontslagen nadat de pers weet krijgt van een video, door het hoertje gefilmd met een verborgen camera en die Guy Bouten in opspraak brengt.

Honderden Russen komen naar België in de hoop hier een beter leven te vinden. Een netwerk van louche bedrijfjes helpt hen daarbij. Het paradijs vinden ze meestal niet, maar het geld is wel uit hun zakken geklopt.

Op een onzeker uur is het literaire relaas van deze intieme en intrigerende kennismaking met vluchtelingen, mensen op de dool die even een thuishaven vinden in een asielcentrum: ‘Op een onzeker uur wachten hier mensen op een nog minder zekere toekomst.’

NAIROBI - Dit boek biedt een blik op de gevolgen van de razendsnelle verstedelijking in Afrika. Afrika is nu met 35 procent aan stadsbewoners nog het minst geürbaniseerde continent, maar in 2015 zullen de Afrikaanse steden sneller groeien dan in Azië. 

Ooit was het niet meer dan de hatelijke verwensing van razende racisten. Vandaag is het een optimistische droom. Steeds meer hoogopgeleide, in België geboren Marokkanen, kinderen of kleinkinderen van voormalige gastarbeiders, kiezen ervoor om hun toekomst uit te bouwen in het land dat hun ouders ontvluchtten.

BRUSSEL -- De Brusselse huisvesting zit in een zware crisis. De wachtlijst voor een sociale woning bedraagt nu al 25.000 gegadigden en dreigt enkel langer te worden door de stijging van de woonprijzen op de privémarkt. Vandaag vormen sociale woningen slechts acht procent van het totale woonpark. Die worden hoofdzakelijk beheerd door de 34 sociale huisvestingsmaatschappijen van het Brussels Gewest. Zullen zij hun steentje bijdragen om de steeds groeiende vraag naar betaalbare woningen te beantwoorden? Maar vooral: Zijn zij in staat hun huidige woningpark als ‘een goede huisvader’ te verzorgen? Brussel Deze Week (BDW) ging dankzij de steun van Het Fonds Pascal Decroos op onderzoek en nam de werking van de grootste Brusselse huisvestingsmaatschappij De Anderlechtse Haard onder de loep. Het resultaat daarvan vindt u de komende weken in de reeks: Thuis bij de Anderlechtse Haard.  

Voor de viering van tien jaar democratie, in 2004, is het tijd voor een balans. Een portret van Zuidafrikanen van nu tegen een achtergrond van hun portretten uit de jaren '80, het hoogtepunt van de bevrijdingsstrijd, het dieptepunt van de repressie. Het is tijd voor lange gesprekken met de vrienden van toen die zich nu bezig houden met het uitoefenen van de macht in regering, parlement en partij, die toen vervolgd werden en nu recht spreken; of die nu dure zakenmensen zijn geworden (hoe?, waarom?); of die nog steeds even integer en kritisch doorvechten; of die jonge guerrilla-strijders van toen die nu niets hebben en al helemaal geen toekomst; of die wachten op een voortijdige en tegelijkertijd verlate dood, niet door de kogels van toen maar door Aids. Tijd ook voor enkele gesprekken met anderen, de vijanden van toen, die de Apartheid in stand hielden of er tenminste van profiteerden. Wat is er met hen gebeurd? Kortom, hoe zien die Zuidafrikanen hun land en zichzelf nu?