Op 21 november zal Bette Dam haar proefschrift ‘Certain Things Not Known To Those Who Eat With Forks: A Journey Through 100 Years of Media Elites and Whiteness, Case Afghanistan’ publiekelijk verdedigen, een project dat haar kijk op journalistiek, macht en de verhalen die we over de wereld vertellen, heeft veranderd.
Deze reis begon in 2006 in Afghanistan, waar de Bette Dam een land wilde begrijpen dat te vaak werd herleid tot het simpele verhaal van "terrorisme".
Uit deze jaren ontstonden twee boeken: een over de opkomst van president Hamid Karzai (2009), waarin al zichtbaar werd hoe vroege bondgenoten later Amerika's vijanden zouden worden, en een biografie van Taliban-leider Mullah Omar, die niet alleen naar diens schuilplaats leidde maar vooral onthulde dat deze figuren jarenlang machtiger waren in de verbeelding van de media dan ze ooit op het slagveld waren geweest.
Met groeiende zorgen over mediaberichtgeving keerde de blik zich vervolgens naar binnen, naar het eigen vakgebied: in dit PhD-onderzoek werd dezelfde onderzoekende scherpte die ooit in Kabul werd gebruikt, nu toegepast op gerenommeerde media-instellingen als The New York Times, The Associated Press en het eigen werk.
Wat naar voren kwam, is een langetermijnvisie op de journalistiek zelf, een vakgebied dat al meer dan een eeuw lang door een selecte groep wordt beoefend en voor een select publiek wordt geschreven. Zoals de titel al suggereert, was het nooit de bedoeling dat deze vorm van journalistiek zou blijven bestaan.
In het laatste hoofdstuk, Imagination, stelt Bette een nieuw concept van journalistiek voor, een concept dat, al is het maar gedeeltelijk, zou kunnen uitgroeien tot het soort professionaliteit dat we allemaal verlangen van dit prachtige en unieke vak dat we journalistiek noemen.
Een jurylid zei:
“Voor mij is het een van de meest kritische stukken over journalistiekstudies, een van de meest solide die ooit zijn geschreven. Dat idee, om je proefschrift te lezen, hoe heb je dat gedaan! Zo'n kritische beoordeling is zo hard nodig en zo noodzakelijk. Ik zou er de hele dag over kunnen praten.”
Velen hebben op grote of kleine schaal deel uitgemaakt van deze reis: de vrienden, collega's en journalisten die mij hebben geprikkeld, uitgedaagd en gesteund; de assistenten die eindeloze lijsten met bronnen hebben geteld; de studenten die mij hebben geholpen en geïnspireerd; en, het allerbelangrijkste, de geïnterviewden die hun vertrouwen en hun verhalen met mij hebben gedeeld. Dit werk leeft dankzij hen.
Voor diegenen die geïnteresseerd zijn in het onderzoek of er verslag van willen doen, kan op verzoek een pers- of onderzoeksexemplaar van het proefschrift worden verstrekt.
Voor diegenen die persoonlijk aanwezig willen zijn, gelieve contact op te nemen met Bette Dam
Meer over haar onderzoek
- Bette Dam - Researchportal.vub.be
- “Westerse journalisten maken te weinig gebruik van hun persvrijheid” (29/04/2024) over haar onderzoek aan de VUB
- "Unheard: Using large language models to conduct source audits of the news" (18/02/2025) in Columbia Journalism Review
- "Op zoek naar de vijand" haar journalistieke onderzoek waarvoor ze in 2019 de Loep voor Controlerende Journalistiek ontving
