Eind vorig jaar maakte Filip Michiels in Ivoorkust een reportage over kinderslavernij. Ongeveer anderhalve maand later werd hij gecontacteerd door Stop The Traffic, een internationale coalitie van organisaties tegen mensenhandel, die een campagne rond zakenprostitutie wilde lanceren. Wat in Dubai gebeurd, is uniek. Zakenprostitutie is er toegelaten en wordt er door het bewind ondersteund. Zelfs de grote hotelketens spelen mee.
Ging dat zomaar, een prostitutienetwerk blootleggen?
Het was helemaal niet zo eenvoudig. Na de eerste twee weken dacht ik: dit wordt niks. Een groot probleem bij dit onderwerp is het gigantische taboe. In Dubai durft niemand erover praten. En organisaties van de Verenigde Naties wikken heel goed wat ze zeggen, omdat er internationale belangen meespelen. Terwijl je aan je stuk werkt, voel je dat niemand open kaart wil spelen. Dus het was best wel zoeken en tasten. Daarnaast moet je in Dubai heel voorzichtig zijn met wat je doet. Je wordt langs alle kanten in de gaten gehouden. Politie en immigratiediensten werken mee aan die hele mensensmokkel.
Wanneer je hier in België die hotelketens of reisagentschappen met je informatie confronteert, doen ze alsof ze van niets weten. Eenmaal in Dubai vielen de schellen van mijn ogen en besefte ik dat ze het wel moesten weten, het was overduidelijk.
Hoe ben je dan te werk gegaan?
Ik heb ongeveer twee maanden intensief aan research gedaan. In Engeland waren al gelijkaardige verhalen verschenen. Jammer genoeg kon ik de mensen die in de stukken aan bod kwamen, niet meer contacteren. Stilaan kom je uit bij bepaalde ngo's, grote internationale mensenrechtenorganisaties, enzovoorts. Via die contacten geraak je een eind op weg. Na een tijd had ik een hele lijst van contactpersonen. Om met de meisjes te praten, gingen we naar de bars van de hotels. Maar ook aan hen kon je niet te veel vragen stellen, omdat ze algauw achterdochtig werden.
Uiteindelijk heeft alles tot één waardevolle getuigenis geleid. Natuurlijk moet je daar geluk mee hebben. Het was een Indiër die in Dubai werkte. Hij walgde van de toestanden die hij had gezien. Op een halfuurtje tijd heeft hij zijn verhaal gedaan, terwijl hij bang om zich heen keek. Wat hij zei, was heel waardevol, omdat het alles bevestigde wat we zelf vermoedden en gezien hadden. Dat was net wat we nodig hadden. Na vijf dagen waren we weer in België.
Je ging undercover?
Ja, dat leek me het veiligst. Hier was enkel mijn hoofdredacteur op de hoogte. Voor mijn vertrek werd mijn hele pc opgekuist: ik kreeg een nieuwe gsm en een nieuw nummer, ik maakte een e-mailadres aan, ... Op een bepaald moment moest ik mijn dekmantel laten vallen. Ik had contact opgenomen met een centrum voor vrouwenrechten dat door de regering in Dubai werd opgericht. Daar vroegen ze zo’n gedetailleerde informatie dat ik besefte dat ik door de mand zou vallen als ik volhield. Toen ik in Dubai kwam, merkte ik dat bepaalde informatie over me al was doorgespeeld.
Je werkte met een fotografe. Waarom? En hoe liep dat?/strong>
We wisten op voorhand al dat het heel erg moeilijk zou zijn om die meisjes te fotograferen. Maar het was wel belangrijk dat we die foto's hadden om de situatie in beeld te brengen. Daarom kozen we voor een vrouw. We gingen ervan uit dat zij meisjes gemakkelijker zou kunnen overtuigen om op de foto te gaan en dat werd bevestigd. Maar zelfs dan bleef het moeilijk. Niemand mocht het zien, dus trok Isabel de foto’s van onder haar jas. De omstandigheden waaronder je werkt, kun je je niet inbeelden. Naar het einde toe word je echt paranoia.
Het was niet simpel. Na twee weken dacht ik dit wordt niks...
Wat is je bijgebleven? - Een anekdote?
Het beeld dat me bijblijft is dat van onze eerste avond in de nachtclub. We vielen bijna om van verbazing. Al die meisjes, typische prostituees. Het bevestigde alles wat we gelezen hadden. Toen wisten we dat we een verhaal hadden. Achteraf gezien is het wel jammer dat we daar geen beelden van hebben. Maar het was onmogelijk om daar een foto te nemen. Er stond overal bewaking. Isabel heeft een keer geprobeerd om haar fototoestel mee binnen te smokkelen. Maar dat werd al snel ontdekt. Bovendien is het in die discotheken te donker om een foto te maken.
Wat heb je blootgelegd?
Ik denk dat ik heb bewezen dat de prostitutie zeker georganiseerd is en dat hotels eraan meewerken. Ze verdienen er geld aan. De meisjes betalen om de nachtclub in te geraken, de consumpties zijn superduur en wanneer een meisje met iemand mee naar de kamer gaat, moeten ze het hotel daar ook nog eens voor betalen. Je moet weten dat er in Dubai buiten de hotels niets is. Geen bars, geen terrasjes, ... Hotels vormen de enige plaatsen van vertier.
Is er een oplossing voor het probleem dat je aankaart?
Natuurlijk is er niet die ene oplossing. Ik denk niet dat je als journalist de wereld kan veranderen, maar je kan bewustzijn creëren en dat is een goed begin. Het moet aan de grote klok worden gehangen. Ik merkte achteraf op dat er inderdaad heel weinig mensen zijn die weten hoe het er in Dubai aan toegaat. Met dit soort verhalen open je hun ogen.
Waarom werkte je met een beurs van het FPD?
Vacature stond achter het project, maar ik wist dat er geen geld voor was. Daarom vroeg ik een beurs aan bij het Fonds. Ik kende de organisatie nog van een vorige keer. Zonder die beurs zou het stuk er zeker nooit gekomen zijn.
De beurs van het Fonds volstaat als je goed georganiseerd bent. Financieel is het onmogelijk om langer in Dubai te blijven. Op die paar dagen tijd had ik mijn budget al met driehonderd euro overschreden. Alles is er peperduur. Een drankje kost gemakkelijk vijf euro of meer. En dan waren er nog de vliegtuigtickets en de fotografe die moesten worden betaald.
Wat heb je geleerd uit dit onderzoeksproject?
Dat het vaak loont om te blijven zoeken. Ik besef maar al te goed dat ik dit nooit zou hebben kunnen doen als freelancer, gewoon omdat je er dan de tijd niet voor hebt. Ik ben er nu zelf nog meer van overtuigd dat de huidige tendens waarbij alles snel moet, het tot stand komen van sterke verhalen zeker niet ten goede komt.
Auteur: Jessica Peetermans, Karel Platteau
Dit interview verscheen in de Nieuwsbrief van het Fonds Pascal Decroos, september 2009
