In 1968 kocht de Koninklijke Bibliotheek van België, de voorloper van de KBR, te goeder trouw het schilderij La buveuse d’absinthe van de Parijse kunsthandelaar Marcel Lecomte. Dit doek van Félicien Rops was eerder eigendom geweest van Armand Dorville. De Franse advocaat, die ongehuwd en kinderloos was, bezat een rijke collectie van 450 schilderijen: werken van Bonnard, Degas, Delacroix, Renoir, Toulouse-Lautrec, Pissarro en Félicien Rops… Toen hij in 1941 in Cubjac, in de Dordogne, overleed, verbood de regering van Vichy zijn zussen en nichtjes aanspraak te maken op zijn erfenis. De meeste familieleden werden gedeporteerd en vermoord in Auschwitz. Ondertussen gaf het Commissariaat-generaal voor Joodse Aangelegenheden in 1942 opdracht tot de liquidatie van de bezittingen van Armand Dorville.
Na de bevrijding kregen zijn rechthebbenden symbolische vergoedingen die ver onder de werkelijke waarde van de verkochte bezittingen lagen. In 2019 begonnen zij, met hulp van de Franse missie voor onteigeningen, de teruggave te eisen van schilderijen die bewaard werden in het Musée d’Orsay, het Louvre of het kasteel van Compiègne. Twee jaar later heeft de Alte Nationalgalerie in Berlijn hen symbolisch een Pissarro teruggegeven, om het vervolgens, met hun instemming, tegen een eerlijke prijs terug te kopen. Dezelfde ethische benadering ligt vandaag ten grondslag aan het besluit van de Belgische minister van Wetenschapsbeleid, Vanessa Matz (Les Engagés), om La buveuse d’absinthe terug te geven aan de nakomelingen van de familie van Armand Dorville.
De zaak is eigenlijk niet nieuw. De kwestie haalde in 2020 al de media. De bal ging aan het rollen toen Geert Sels begin 2020 in De Standaard publiceerde dat de Koninklijke Bibliotheek een aquarel van Félicien Rops had verworven uit een gedwongen veiling in Nice. De toenmalige minister van Begroting en Ambtenarenzaken, de liberaal David Clarinval, toonde zich destijds reeds voorstander van een teruggave. Eind 2022 volgden na de publicatie van het boek Kunst voor das Reich claims rond werken in de musea voor Schone Kunsten van Brussel, Gent en Antwerpen.
Meer info:
- Koninklijke Bibliotheek geeft geroofde Félicien Rops terug (De Standaard)
- La Bibliothèque royale de Belgique restitue un tableau aux descendants d’un collectionneur spolié sous Vichy (Le Monde)
- « C’est la décision la plus importante de mon mandat » : un tableau spolié par les nazis, symboliquement restitué par la Belgique (Le Soir)
