De Nederlandse onderzoeksjournaliste Margo Smit leidde het onderzoek voor de anti-fraudecommissie van het Europees Parlement. Smit en haar collega-onderzoekers stellen dat het maatschappelijk middenveld en de media cruciaal zijn om een klimaat te creëren dat fraude en corruptie ontmoedigt en goed bestuur stimuleert. Maar grensoverschrijdend journalistiek onderzoek naar de uitvoering van Europees beleid of gesjoemel met subsidies is er nauwelijks.
“Media en journalisten geven als verklaring dat ze de Europese verhalen niet zien. Ze hebben de kennis niet, de data zitten verborgen, er is geen geld, geen tijd, hun publiek heeft, zogenaamd, geen interesse,” zegt Smit. Zij stelt echter dat nieuwsmakers gezien de huidige Europese crisis veel meer prioriteit zouden moeten geven aan dergelijk onderzoek. Op hun beurt mogen Europese instellingen en politici wat harder lopen om kritische vragen van journalisten en burgers correct te beantwoorden. Wetten voor openbaarheid van bestuur moeten beter worden nageleefd. Een meer transparante besluitvorming, toegang tot documenten en een grotere eenvormigheid van Europese data kunnen grensoverschrijdende onderzoeksjournalistiek bevorderen.
Europese instellingen moeten zich sterker inspannen voor bescherming van klokkenluiders en journalistieke bronnen. Zij moeten de persvrijheid en pluriformiteit van media beter bewaken. Ook kan Europa helpen door grensoverschrijdende samenwerking tussen journalisten financieel te ondersteunen. Smit: “Als je genoeg muren bouwt om de onafhankelijkheid van de berichtgeving te garanderen, kan de EU wel degelijk een rol spelen bij het bevorderen van Europese onderzoeksjournalistiek.”
Dit artikel werd gepubliceerd in de september 2012-editie van De Vrije P€rs, een publicatie van de Europese Groenen.
