De Loep zal dit jaar voor de tiende keer uitgereikt worden en kent vier categorieën: tekstuele productie, audiovisuele productie, digitale productie en de aanmoedigingsprijs. In alle categorieën mocht de jury maximaal drie producties nomineren. De winnaars worden bekendgemaakt op vrijdagavond 15 november 2013 tijdens het diner op de VVOJ-conferentie Onderzoeksjournalistiek in Zwolle.
De jury constateerde zich in een luxepositie te bevinden, stelt juryvoorzitter Ad van Liempt. Met meer aanmeldingen dan ooit (109) en een over het algemeen hoge kwaliteit was het vaak moeilijk de nominaties te bepalen.
De nominaties voor De Loep tekstuele producties zijn:
- Hoe SNS ten onder ging aan vastgoed, een artikelenreeks van Esther Rosenberg en Tom Kreling voor NRC Handelsblad. Volgens de jury een serie die inzichtelijk maakt waarom Nederland uiteindelijk weer een bank moest nationaliseren.
- 'De keizer van Oostende', een boek van journalisten Wim Van den Eynde en Luc Pauwels. Een boek dat een verrassend licht werpt op de omstreden bestuursstijl van de Vlaamse politicus Johan Vandelanotte.
- Het ACW-dossier. Martin Buxant en Steven Samyn van De Morgen schreven een serie artikelen over de manier waarop de Vlaamse vakbond ACW zelf gebruik maakte van belastingfaciliteiten die deze in het openbaar fel bestreden had. Speurwerk van hoog niveau.
De nominaties voor De Loep audiovisuele producties zijn:
- 'Dossier Taakstraf', een aflevering van de Argos TV serie Medialogica (Human/VPRO) gemaakt door Misja Pekel en Wil van der Schans. Een novum: onderzoeksjournalistiek naar een onderzoeksjournalistieke werkwijze en de impact ervan. Over hoe het (ongenuanceerde) beeld van een TV-uitzending door opportunistische politici tot wet verheven werd.
- 'Mayday Mayday', gemaakt door Bart Nijpels en Marco de Lange, uitgezonden door KRO's Brandpunt Reporter. Het lukte de journalisten direct betrokkenen te overtuigen het verhaal te vertellen van de populaire prijsvechter die tot het uiterste gaat om kosten te besparen. Met bronnen en documenten werd onderbouwd tot welke risico's de praktijken van Ryanair leidden.
- 'De gestoorde procedure', van Dirk Leestmans en Caroline Van den Berghe, uitgezonden door VRT Panorama. Het schokkende verhaal achter de dood van een jongeman in een politiecel, dat leidde tot algemene verontwaardiging en heropening van het stafrechtelijk onderzoek naar de verantwoordelijken.
De Loep voor digitale producties wordt dit jaar door de jury niet toegekend.
De jury tekent aan dat dit een jonge categorie is, waarvoor dit jaar een klein maar respectabel aantal op zich veelbelovende producties werd ingezonden. Echter, ieder op zich halen deze (nog) niet het niveau dat de andere categorale Loep-winnaars bereiken. Als stimulans om op de weg van digitale garing, verwerking, verrijking en publicatie van onderzoeksjournalistiek verder te gaan heeft de jury besloten twee producties te belonen met een aanmoedigingsbedrag van €750 elk.
- Straatroven in Rotterdam: hoeveel gevaar loop je? Inge Janse van de Rotterdamse hyperlokale website Vers Beton maakte een digitale analyse van onderzoeksrapporten van de politie omdat de tekst daarvan hem niet verder bracht. Daardoor ontdekte hij onverwachte patronen in de Rotterdamse straatroverij.
- Dossier CryoSave van Tom Cochez en Clea Caulcutt voor de onderzoeksjournalistieke websites Apache en Rue89. Grensoverschrijdend onderzoek naar de dubieuze praktijken van een firma die handelde in stamcellen uit navelstrengbloed. Het project werd gesteund door Journalismfund.eu.
De nominaties voor de aanmoedigingsprijs zijn:
- Paradijs voor Pedo's door Sanne Terlingen voor OneWorld. Solo-operatie van jonge journaliste om kindersekstoerisme in Ghana aan de kaak te stellen.
- 'Land van gas en kolen', een dossier van de Masterclass Onderzoeksjournalistiek van De Groene Amsterdammer gecoacht door Marcel Metze. Een ploeg van vier jonge onderzoekers (Belia Heilbron, Jelmer Mommers, Thomas Muntz en Huib de Zeeuw) produceerde een dossier over de Nederlandse energiepolitiek waarin kostenbeheersing een hogere prioriteit heeft dan het milieu.
- 'Doping werd getolereerd in Raboploeg', van Volkskrant-sportjournalist Marc Misérus. Hij onthulde na maanden onderzoek als eerste de dopingpraktijken bij Nederlands belangrijkste wielerploeg.
De prijs voor de tekstuele, audiovisuele en digitale producties bestaat uit €1.500, een oorkonde en een gegraveerde 'onderzoeksloep'. De aanmoedigingsprijs bestaat uit €750 en een oorkonde. Indien een prijs wordt toegekend voor een productie met meer dan één auteur, krijgen de auteurs elk een Loep en een oorkonde, het geldbedrag wordt gedeeld.
Genomineerde producties zijn te vinden via www.deloep.info.
In 2012 ging De Loep naar:
- 'Voor wie de klok luidt', van Wim Van den Eynde, uitgezonden door VRT Panorama.
- De val van de Schiedamse burgemeester Verver, een serie artikelen van Carel van der Velden en Ellen van Gaalen voor het Algemeen Dagblad.
