BRUSSEL - Voor haar 20ste verjaardag reikt Mediadoc vier documentaire prijzen uit: De prijs Frans Buyens voor sociaal-politieke documentaires, prijs Maurice De Wilde voor onderzoeksjournalistieke documentaires, prijs Ludo Dierickx - voor sociaal-ecologische documentaires, prijs Luc Gubbels - voor studentendocumentaires.
1ste prijs Frans Buyens voor sociaal-politieke documentaires
"Vanuit de schaduw", Sofie Hanegreefs & Jelle Janssens (2009)
1ste prijs Maurice De Wilde voor onderzoeksjournalistieke documentaires
"Klimaatchaos in het Zuiden", Geert De Belder (2010)
1ste prijs Ludo Dierickx - voor sociaal-ecologische documentaires
"En Vie", Manuel Poutte (2000)
1ste prijs Luc Gubbels - voor studentendocumentaires
"Chuchotement des feuilles", Katrien Delvaux (2004)
Waarom deze prijzen ?
Eind 2010 bestond vzw Mediadoc 20 jaar. 20 jaar van documentaires maken, produceren, er over publiceren en ze via het DIVA-documentairemakers-netwerk en elders presenteren en verdedigen.
Gedurende de voorbije 2 decennia hebben verschillende personen een wezenlijke bijdrage aan het werk van Mediadoc geleverd. Met name onze twee eerste erevoorzitters, de onafhankelijke en altijd sociaal gedreven cineast Frans Buyens en de BRT-televisiejournalist die als geen ander voor vrije informatie streed, Maurice De Wilde. Vervolgens de man die sinds het begin onze voorzitter is en nu het voorstel aanvaarde om zijn naam te lenen voor de prijs voor studentendocumentaires, Luc Gubbels. Als docent schonk hij zijn ziel aan de NARAFI-filmschool en haar studenten. En tot slot Agalev-boegbeeld en B-Plus mede-oprichter Ludo Dierickx die tot de dag voor zijn dood, meewerkte aan het Mediadoc-ezine De Groene Belg. Ludo's aansporingen en groot geloof in De Groene Belg, zullen altijd blijven inspireren. Naar hem noemen we een prijs die niet mag ontbreken: de prijs voor ecologisch-sociale documentaire.
Naast het hulde brengen aan de vermelde vier mensen om de waarden die hen inspireerden en de inzet die hen dreef door te geven, zijn deze prijzen vooral ook bedoeld als steun aan die Belgische documentairemakers die ons jaar na jaar weten te verrassen met gedurfd geëngageerde projecten, met documentaires die ze vaak tegen heug en meug in, toch gerealiseerd krijgen. Waarna ze meestal op distributieproblemen stuiten, niet geïnteresseerd als 'de markt' en de amusements-omroepen zijn in authentieke documentaires.
Tevens is het de bedoeling om via deze prijzen met de jaren een 'catalogus' op te bouwen van uitzonderlijke documentaires.
Wat wel niet de bedoeling is, is om met de prijzen in een soort competitie te vervallen. Daar waarschuwde Frans Buyens ons jaren geleden al voor. Het gaat dus niet om "de beste" documentaires op één of ander vlak, wel om werkstukken die erkenning en ruime aandacht verdienen.
De bewust niet gesubsidieerde en niet-gesponsorde vzw Mediadoc kan de laureaten geen geldprijzen schenken, geen dure trofeebeeldjes. Maar door middel van interviews en besprekingen in het ezine De Groene Belg zullen de documentaires gepromoot worden om een ruimer publiek te vinden.
Waarom deze documentaires ?
Elk soort prijsuitreiking is subjectief. Laat geen documentairemaker of -maakster zich gekwetst voelen omdat hij of zij dit jaar niet geselecteerd werd. Omdat we ons niet vastpinnen op het afgelopen jaar, maar documentaires soms tot redelijk ver in de tijd terug, zullen selecteren, kan overigens wie dit keer niet bekroond werd, dat de volgende keer wel worden.
Korte voorstelling van de prijswinnende documentaires
1ste prijs Frans Buyens voor sociaal-politieke documentaires
"Vanuit de schaduw" (2009)
Wereldwijd leven we niet alleen met meer mensen dan ooit samen op deze planeet maar zijn we ook met meer mensen dan ooit op de dool. En de migratie verandert continu van karakter. Dat blijkt goed uit de documentaire "Vanuit de schaduw - 3 generaties migranten in Limburg" die Sofie Hanegreefs en Jelle Janssens in 2009 draaiden in de multiculturele cités van Genk. Enerzijds toont de documentaire de solidariteit onder de oude generaties die in de Limburgse koolputten kwamen werken. Anderzijds is er het gebrek aan solidariteit en het individualisme bij de huidige allochtone jeugd die niet meer in de mijnen kan werken. Die zijn dicht. Lukt het om toch een job te bemachtigen of lonkt de criminaliteit te sterk ? Jonge allochtonen kunnen in de documentaire zelf ongecensureerd en ongenuanceerd hun zeg doen. Ze tonen zo hoe moeilijk migratie vaak is, hoe diep het snijdt in mensenlevens. Generaties lang. Omdat er zoveel komt bij kijken. Niet alleen jobs, maar ook: hoe omgaan met de overgeërfde waarden én toch lokaal mee kunnen ? "Vanuit de schaduw" is daarmee een ideale film om debatten over migratie in te leiden, om in het onderwijs en de vormingssector te tonen; ook al omdat de makers door een eigentijdse zoekende stijl, het louter informerende weten te overstijgen.
Productie: Een Andere Wereld films en Wereldmediatheek, Regie: Sofie Hanegreefs en Jelle Janssens, België, 2009, 55 min., ned. ondertit.
1ste prijs Maurice De Wilde voor onderzoeksjournalistieke documentaires
"Klimaatchaos in het Zuiden" (2010)
"Eindelijk de mensen van het zuiden aan het woord over wat de klimaatverandering NU al voor hen betekent." Zo is hij het best samen te vatten, de documentaire die regisseur Geert De Belder en cameraman Thomas Thys gingen opnemen in Zuid-Amerika, Afrika en Azië. "Klimaatchaos in het zuiden" vuurt in een hoog tempo de ene na de andere zuiderse vaststelling en roep om verandering op je af. De film die een uur duurt is niet alleen inhoudelijk sterk, maar ook qua vormgeving: afwisselend prachtige landschapsobservaties en indringende interviews die dankzij de montage vlot in elkaar haken en elkaar aanvullen. Onbegrijpelijk dat de VRT deze documentaire maar niet uitzendt, daar waar de RTBF dat al drie keer deed. Onbegrijpelijk dat het Vlaams Audiovisueel Fonds noch het Pascal Decroos Fonds voor onderzoeksjournalistiek deze documentaire wilden steunen. Voor Geert, Thomas en al wie er nog zijn verdienste aan deze documentaire heeft, hopen we dat door "Klimaatchaos in het Zuiden" de eerste Maurice De Wilde-prijs voor onderzoeksjournalistieke documentaires toe te kennen, het een aanmoediging zal zijn om op het ingeslagen pad verder te filmen. Van dit soort documentaires kunnen er nooit genoeg zijn.
Productie: Wereldmediatheek, Regie: Geert De Belder, België, 2010, 55 min., ned. ondertit.
1ste prijs Ludo Dierickx - voor sociaal-ecologische documentaires
"En Vie" (2000)
"En vie" kan je zowel verstaan als "in leven zijn" alsook als ''er zin in hebben". De mensen die Manuel Poutte in zijn documentaire voor het voetlicht brengen, leven voluit. Maar wel buiten dat consumptiecorrumperend systeem dat het moderne kapitalisme is. Poutte vond ze een beetje overal. Sommigen strijdend op hun eentje, zoals Marie-Luce die haar drinkwater uit een bron put in plaats van het in flessen te kopen, om maar dat te vermelden. Anderen collectief, zoals de strijdbare militanten van "Le collectif sans nom" of de alternatieve jonge boeren van "La ferme du Hayon". Mensen die bewust buiten het systeem van werken-consumeren-en-weer-werken zijn gaan staan. Mensen die in de marginaliteit leven, omdat ze alleen daar vrij kunnen zijn. Een inspirerende film voor alle groene anarchisten en vrijbuiters die strijden voor een andere alledaagsheid, een leven waarin we zelf ons leven bepalen in plaats van geestelijk opgesloten, levend dood te zijn in een maatschappij die ons zodanig controleert dat je haast geen gevangenissen meer nodig hebt (zoals Poutte het in een interview in Cinergie van 2010 uitdrukte).
Productie: Lux Fugit Film, Regie: Manuel Poutte, België, 2000, 75 min.
1ste prijs Luc Gubbels - voor studentendocumentaires
Chuchotement des feuilles (2004)
"Bladgefluister", zo luidt de Nederlandstalige titel van Katrien Delvaux haar RITS-afstudeerdocumentaire. Een pareltje. Daar waar al te veel studenten tegenwoordig de Woestijnvis-achtige human interest-reportages met documentaires verwarren, ging Katrien als een echte documentaire ambachtsvrouw met haar onderwerp om. Centraal staat de stokoude 'Dikke eik' van het Naamse Liernu (zie foto). Rond de boom als ijkpunt wist de cineaste heel het dorp - van jong tot oud - haast magisch-realistisch te portretteren. Ze gaf de eik een eigen stem zodat hij kan mijmeren over wat er zich al eeuwen onder zijn takken afspeelt. Kinderen komen tot de boom praten. Een oude man sterft in zijn schaduw. Snuifjes humor en mooie beeldcomposities perfectioneren het geheel. Een film die het ecologische - respect voor de natuur - met het sociale - dorpsleven - verenigt. Een streling voor oog en oor; een favoriet van alle Groene Belgen !
Productie: RITS; Regie: Katrien Delvaux, België, 2004, 20 min., ned. ondertit.
Bij deze ook onze gelukwensen voor de Antwerpse Wereldmediatheek rond coördinator Marc Doms met dit jaar twee van de laureaten - Geert De Belder en Sofie Hanegreefs - in het team. Voor info over Wereldmediatheek: http://www.wereldmediatheek.be/
Waarom deze Belgische docu-prijzen van vzw Mediadoc?
Waar halen we met vzw Mediadoc de idee om met 4 documentaireprijzen ineens voor de dag te komen? Een korte terugblik op de geschiedenis van Mediadoc.
Mediadoc werd opgericht in 1990 met de bedoeling om - schrik niet, vrienden Belgicisten - een Vlaams Documentair Filmcentrum te worden; een soort van equivalent voor de talrijke Franstalig Belgische documentaire initiatieven (productiecentra en andere).
In de beginperiode lag de nadruk op het zelf produceren en maken van documentaires. De belangrijkste daarvan was de Mediadoc-Cosmokino-BRT-coproductie over de tocht van vzw Voor Moeder Aarde dwars door de Verenigde Staten, ter ondersteuning van de "Indianen" en tegen de Amerikaanse kerntesten. Rudolf Mestdagh maakte er een knap en druk bekeken werkstuk van (meer dan 600.000 kijkers bij de eerste uitzending) maar financieel werd het een aderlating.
Omdat het klimaat voor documentairemakers aan Nederlandstalige kant niet eens slecht maar eerder onbestaande was, werd vanaf midden jaren negentig via het Vlaams Documentair Netwerk DIVA, via het Vlaams Film Instituut en aanwezigheid in het Europees Documentair Netwerk EDN, geprobeerd om politiek het tij te keren. Mede omdat hoe langer hoe duidelijker werd dat de leiding van de deelstaat Vlaanderen totaal niet geïnteresseerd is in de steun aan kritisch geëngageerde documentaires, werd Mediadoc van langsom Belgischer. Wat onder andere leidde tot het gedrukte tijdschrift "Belgian DOC" en later "De Groene Belg".
In die Groene Belg blijft de documentaire film ook regelmatig terugkeren en wekelijks is er het EURO-DOCU-TV-overzicht. We blijven - bijna een kwarteeuw na de publicatie van het eerste boek over de "Vlaamse" documentairefilm ("Oog voor het echte", JP Everaerts, BRT, 2007) - immers overtuigde fans van dat prachtige medium dat de documentairefilm is, op voorwaarde dat het in handen is van gedreven makers.
En daarom dus ook deze prijzen, deze Belgische prijzen.
Het laatste woord is aan Frans Buyens, in wiens geest Mediadoc altijd wil bijven werken:
"Wanneer wij alleen films zouden maken om een industrie op te zetten, zou ik willen dat wij geen film meer hadden. Want dan is het veel nuttiger iets anders te doen. Films die enkel dienen om een industrie te maken, dienen tot niets, tenzij om de mensen nog meer te manipuleren, om ze nog negatiever en passiever te laten worden. Wanneer het er echter om gaat films te maken waarvan de communicatie tussen de mensen de basis is, het oplossen van elkaars moeilijkheden, het zoeken naar elkaars individualiteit, het bevorderen van het menselijke, dan zegt ik weer O.K."
Voor vzw Mediadoc,
Jan-Pieter Everaerts & Veronika Viane
