Voor een wetenschapper of ondernemer kan een Europese onderzoeksbeurs de loopbaan radicaal veranderen. Sinds 1984 investeert de EU in baanbrekend onderzoek via omvangrijke kaderprogramma’s. Het huidige programma, Horizon Europe, beschikt over een budget van 95.5 miljard euro en loopt tot 2027. Maar een beurs bemachtigen is allerminst eenvoudig.
De aanvraagprocedures zijn in de loop der jaren uitgegroeid tot een doolhof van formulieren, regeltjes en administratieve verplichtingen, met moordende concurrentie als gevolg. Die complexiteit bood rond de eeuwwisseling vruchtbare grond voor een nieuwe markt: adviesbureaus die onderzoekers helpen de ‘perfecte’ aanvraag te schrijven en internationale consortia te managen.
Voor deze grant consultants is dat big business: tussen 2021 en vandaag vloeiden er tientallen miljoenen naar hen toe. In veel gevallen gaat het om belastinggeld, oorspronkelijk bedoeld voor maatschappelijk relevant wetenschappelijk onderzoek. De Europese Innovatieraad waarschuwt inmiddels voor hun “agressieve” werkwijzen, terwijl critici pleiten voor een eenvoudiger en eerlijker systeem.
Critici zien hierin niet alleen een inefficiënte besteding van publieke middelen, maar ook het symptoom van een dieper probleem: een Europese onderzoeksaanpak die competitie en vermarktbaarheid zwaarder laat wegen dan open onderzoek en maatschappelijke waarde.
Onderzoeksjournalisten Kasper Nollet en Thor Deyaert – beiden oud-redacteuren van het Leuvense studentenblad Veto – doken in de wereld van Europese innovatieconsultants.
Illustratie: © Freya Caris
