Speech minister van Media Ingrid Lieten
Goedemiddag dames en heren,
Collega’s,
Journalisten,
Beste vrienden van het Fonds Pascal Decroos,
Vandaag vieren we tien jaar Fonds Pascal Decroos. En treuren we ook een beetje, omdat het op één dag na twaalf jaar geleden is dat journalist Pascal Decroos overleed. Ik ga hier geen overzicht geven van wat hij als journalist heeft betekend. Ik beperk mij tot de essentie. Pascal Decroos was een uitzonderlijk journalist die een hart had voor de zwakkeren in onze samenleving. Dat zijn herinnering met het naar hem genoemde fonds levend wordt gehouden, kan ik dan ook alleen maar toejuichen. Een mooier eerbetoon kan ik me niet voorstellen.
Een democratie wordt per definitie door een breed publiek gedragen. Dat publiek kan alleen deelnemen aan het debat dankzij een kwalitatieve, onafhankelijke en pluriforme nieuwsstroom. De journalist als waakhond van de democratie heeft een prominente rol in onze samenleving.
Niet alleen de politieke wereld, maar ook de verschillende maatschappelijke actoren zoals het middenveld, het onderwijs en de bedrijven hebben alle belang bij kwaliteitsvolle media. Ook hun deelname aan het debat over de kwaliteit van de media is essentieel. Journalistiek is te belangrijk om alleen aan de media over te laten. In het licht van de explosie van het media-aanbod, maar ook de toenemende concentratie van media en mediaspelers, moeten we vervlakking van het aanbod voorkomen. Daarom trek ik als minister volop de kaart van kwaliteit. Het Fonds Pascal Decroos blijf ik dan ook zien als één van de geprivilegieerde partners om die kwaliteit te verder te stimuleren.
Dat de media het vandaag niet gemakkelijk hebben, is op z’n zachtst gezegd een understatement. Ik realiseer me dat, zeker in Vlaanderen waar we met een kleine afzetmarkt zitten, er nauwelijks plaats is voor onderzoeksjournalistiek. In een complexer wordende maatschappij van globalisering en specialisatie, is duiding vandaag meer dan ooit nodig. In Vlaanderen merken we dat het voor de traditionele media niet altijd evident is hierop in te zetten: onderzoeksjournalistiek vraagt immers tijd. Soms véél tijd.
Net daarom verheugt het me te zien dat Het Fonds Pascal Decroos al tien jaar investeert in bijzondere journalistiek. Het Fonds doet dat door aan journalisten werkbeurzen aan te bieden. Het stelt zowel beginnende als ervaren journalisten in staat minder voor de hand liggende journalistieke projecten te realiseren. Projecten die niet door de reguliere markt gefinancierd worden.
Bovenop het normale jaarbudget van 250.000 euro voorzien we vanuit de Vlaamse overheid een eenmalige verhoging van 250.000 euro, samen maakt dit 500.000 euro. Minstens 350.000 euro wil het Fonds daarvan inzetten op werkbeurzen. In 2008 was dit 125.000 euro.
Dat het Fonds Pascal Decroos een meerwaarde betekent voor de Vlaamse media bleek ondermeer uit het rapport dat de Universiteit van Leuven onlangs in opdracht van de Vlaamse overheid publiceerde. De onderzoekers stelden vast dat het Fonds Pascal Decroos zeer actief is in tal van domeinen. Het Fonds voedt het debat met haar websites fondspascaldecroos.org en mediakritiek.be.
Het is me opgevallen dat het Fonds op veel verschillende manieren de kwaliteit wil stimuleren. Een voorbeeld daarvan is het Wobbing Europe project dat gaat over de regelgeving rond openbaarheid van bestuur. Het moet de professionalisering en de onafhankelijkheid van journalisten bevorderen. Dit project kan op heel wat internationale erkenning rekenen. Inmiddels heeft het een Europees netwerk van WOB-specialisten uitgebouwd. Zo organiseerde Wobbing Europe binnen de VVOJ- conferentie in Utrecht (Vereniging van Onderzoeksjournalisten) vorig weekend een tweedaagse meeting van Europese wobspecialisten. Het Wobbing Europe project kwam daar volledig tot zijn recht. Die internationale tweedaagse werd mogelijk gemaakt met steun van het European Journalism Centre.
Ik merk ook dat het Fonds Pascal Decroos de stad Brussel als een opportuniteit ziet. Met de aanwezigheid van het Europees parlement en de Europese Commissie in de stad grijpt het Fonds de gelegenheid om de leiding te nemen in de realisatie van een Europees Fonds voor Onderzoeksjournalistiek (-> journalismfund.eu). Het Noorse Fritt Ord en de Amerikaanse Open Society investeerden samen voor 164.000 euro aan startkapitaal. Dit voorbeeld zou mijn inziens inspirerend kunnen werken voor andere organisaties om gebruik te maken van de geografische voordelen die Brussel en Vlaanderen bieden.
Voor een constructief debat is het van groot belang te beschikken over wetenschappelijk onderbouwd onderzoek. Het Fonds Pascal Decroos heeft in dat verband het een nieuw initiatief genomen. Mediaonderzoek.be is een snelle vindplaats op het internet waar alle informatie over mediaonderzoek in Vlaanderen gebundeld wordt. Het verheugt me te zien dat op die manier het debat over wetenschappelijk onderzoek in de media geprikkeld wordt. Als minister van Media en van Wetenschapsbeleid kan ik dit initiatief alleen maar toejuichen.
Naar aanleiding van haar 10-jarig bestaan daagde het Fonds Pascal Decroos een jonge journalist, Geert Zagers, uit om het boek ‘Jonge honden’ samen te stellen. Het laat jonge mensen aan het woord over hun visie op de toekomst van journalistiek. Het vraagt aan jonge mensen hoe we de kwaliteit kunnen garanderen. De vraag hoe we kwaliteit van de journalistiek in de toekomst kunnen garanderen, is dé vraag die we met zijn allen moeten durven stellen.
Ik wens u een zeer gelukkige tiende verjaardag, Fonds Pascal Decroos, en hoop dat we samen nog een boeiend toekomstverhaal kunnen schrijven. Ik dank u.
Ingrid Lieten
