Gesteunde projecten

KINSHASA / TERVUREN - Na bijna 70 jaar in het Afrikamuseum is het zeldzame Kakungu-masker terug in Congo. Ondanks de feestelijke ceremonie in het Nationaal Museum blijft het masker eigendom van België, wat voor onrust zorgt bij de Congolese bevolking en de Suku-gemeenschap, waar het masker oorspronkelijk vandaan komt.

ISLAMABAD - Pakistan is niet zozeer een land met een leger, maar eerder een leger met een land. Net zoals de zwarte wouw, een machtige roofvogel, houdt de krijgsmacht de bevolking van Pakistan nauwlettend in de gaten.

NAYPYIDAW - Toen ruim tien jaar geleden de Birmese Lente begon, en vijftig jaar dictatuur tot een einde leek te komen, groeiden de bomen in Myanmar tot in de hemel. Aung San Suu Kyi kwam aan de macht en het land liberaliseerde. Na de Rohingya-genocide waren de wittebroodsweken echter voorbij. En de nieuwe militaire coup in februari 2021 draaide de klok resoluut terug.

AMSTERDAM / LEUVEN - De kloof tussen de wereld van het gerecht en die van dak- en thuislozen is nog steeds ontzettend groot. Daarom moeten juristen hun kantoren verlaten en de straat opgaan om hen juridisch bij te staan.

JERUZALEM/RAMALLAH - De oorlog in Gaza duurt al ruim een jaar. De etnische zuivering vindt niet alleen daar plaats, maar ook op de Westelijke Jordaanoever. Het begon niet na zeven oktober, maar het is al decennialang aan de gang, benadrukt o.a. Lemkin Institute for Genocide Prevention. 

BUDAPEST/SOFIA - Adoptie wordt vaak gelinkt aan arme landen in het mondiale Zuiden. Toch adopteren Vlaanderen en Nederland kinderen uit andere Europese landen, zoals Bulgarije en Hongarije. Uit dit cross-border onderzoek blijkt dat Romakinderen in deze landen worden gediscrimineerd en in het adoptiesysteem terechtkomen door stigma, armoede en een gebrek aan ondersteuning voor gezinnen.

GOMA - Na 25 jaar aanwezigheid van de blauwhelmen in Oost-Congo was 2024 het jaar van het vertrek moeten worden. Maar terwijl de VN-vredesmissie de aftocht inzet, rukken de rebellen van M23 steeds verder op. 

BAGDAD - Tien jaar geleden begon het bewind van de terreurgroep ISIS in Irak met de inval in Mosul. En maakte daarbij veel slachtoffers. Onder minderheden zoals yezidi's en christenen; daar is veel aandacht voor geweest. Minder bekend is de grootste groep: de soennieten die leefden onder de ISIS-bezetting, onderdrukt zijn en vermoord. En achteraf door velen over een kam geschoren met de radicalen.

MEXICO-STAD - Net als in India of de Verenigde Staten kiezen ook Mexicanen in 2024 een nieuw staatshoofd. Dat moet de komende zes jaar aan de slag met de twijfelachtige erfenis van Andrés Manuel López Obrador. ‘Wie er ook aan de macht komt, de onderdrukking van de inheemse volkeren zal onverminderd doorgaan.’

KINSHASA - Wie zijn de Congolese mineraalduikers in het midden van de groene transitie? Ze noemen zichzelf kazabuleurs. Eind jaren 1980 doken Zaïrese vissers naar diamanten, eerst nabij Tshikapa en daarna aan de Angolese grens tijdens de burgeroorlog.

MERKSPLAS / VEENHUIZEN - In de populaire cultuur was het beeld van de vrolijke landloper decennialang gemeengoed. Achter dat joyeuze beeld ging een realiteit schuil van uitzichtloze miserie en een beleid dat er vooral op uit leek de armoedzaaiers manu militari aan het oog van de deftige burgers te onttrekken. 

JOHANNESBURG - Zuid-Afrika, het queerparadijs, of dat is toch wat er gezegd wordt. We kennen de beelden van de jaarlijkse Pride in Johannesburg. Zuid-Afrika is dan ook het enige land op het hele Afrikaanse continent, waarin LGBTQIA+-personen gelijke rechten hebben, en ook kunnen trouwen. Alleen: het contrast tussen de grondwet en de dagelijkse realiteit is groot.

AKNALICH - Jezidi’s zeggen dat hun godsdienst zeer oud is, dat hun historische kennis in de loop der tijden in vergetelheid is geraakt en dat hun bronnen verloren zijn gegaan. Dit project wil een licht laten schijnen op de melodieën van een samenleving die heel sterke assimilatie en genocide onderging en ten dele werd vernietigd. Wij gingen de huizen binnen waar dit licht nog brandt. We hebben gepraat met mensen die blind zijn en de wereld zien met de ogen van hun hart.

KILEMBE - De wortels van het Kilembe Mines Hospital liggen in het Canadese koloniale verleden. De Oegandese rijkdommen en mijnen in Kilembe, vlakbij de Congolese grens, zijn de rode draad door de geschiedenis van deze streek. Het ziekenhuis werd al snel onmisbaar voor de inwoners van Kilembe, maar vooral ook voor de mensen in de kleine bergdorpen hogerop in de Rwenzori Mountains.

CAÏRO - Met de oorlog in de Gazastrook kwamen de onderhandelingen over een miljardendeal tussen de Europese Unie (EU) en Egypte in een stroomversnelling. In ruil voor meer financiële steun wil de EU dat Egypte zijn grenzen streng blijft bewaken. De EU ziet een ‘gouden eeuw’ van samenwerking met Egypte tegemoet. 

ROME - NGO’s die reddingsacties uitvoeren op de Middellandse Zee liggen al jaren in de clinch met de Italiaanse regering. SOS MEDITERRANNEE claimt haar plicht uit te voeren zoals wordt voorgeschreven in het internationaal maritiem recht. Italië vecht terug met administratieve sancties.

SOBIBOR - Na Auschwitz is Sobibor met ruim 34.000 Nederlandse slachtoffers het grootste Nederlandse massagraf. Vanaf 1942 werden hier in anderhalf jaar tijd meer dan 170.000 Joden direct na aankomst vergast. Toch kennen maar weinig mensen dit vernietigingskamp. Na een succesvolle gevangenenopstand in oktober 1943 wordt Sobibor door de nazi’s gesloten, de sporen zo veel mogelijk uitgewist.

LEUVEN - In het project ‘Brengt proces Appeltans een einde aan meer dan 20 jaar huisjesmelkerij?’ onderzocht Arne Sonck de macht van de huisjesmelkerij in Leuven. Hij brengt aan het licht hoe de Leuvense kotbaas Appeltans een heus vastgoedimperium kon uitbouwen door buiten de lijntjes te kleuren, en waarom het Leuvense bestuur daar lang alleen op kon toekijken. 

DAMASCUS - In Niemandsland trekt Midden-Oostenkenner Willem Staes dwars door Syrië, Libanon, Turkije, Jordanië en Irak. Tijdens negen reizen tussen augustus 2021 en maart 2023 stelt hij er met eigen ogen vast hoe Syrische vluchtelingen zich in de meest uitzichtloze situatie bevinden sinds de Syrische revolutie in 2011.

ANTWERPEN - Stel je voor dat je oma stiekem een heldin was. Dat er een heel verhaal achter haar schuilt, dat ze nooit vertelde. Dat is wat Sofie ontdekt als ze het appartement opruimt van haar overleden grootmoeder.

GITEGA/BELGRADO - De Burundese balkanroute bood in 2022 aan enkele duizenden Burundezen een weg uit hun thuisland in crisis.

BRUSSEL - Wat weerhoudt een vrouw met VGV ervan om naar de dokter te gaan? Terwijl er in België steeds meer overlevenden van vrouwelijke genitale verminking (VGV) wonen, bezoeken opvallend weinig vrouwen met VGV de gezondheidscentra in het land. Via een diepgaand onderzoek wil dit project de redenen en betekenissen van deze discrepantie beter begrijpen en de behoeften en ervaringen van deze vrouwen centraal stellen. 

BRUSSEL - Hoe Nigeriaanse meisjes in de Belgische prostitutie worden gedwongen. In 2018 wordt de 21-jarige Eunice Osayande vermoord in de straten van Brussel. De Nigeriaanse werd naar België gesmokkeld, met de valse belofte hier kapster te worden en een beter leven te hebben dan in Nigeria.

TUNIS - Wanneer de Tunesiërs in 2010 het startschot geven voor de Arabische Lente begint de moeizame overgang naar democratie. Bijna tien jaar later komt de onafhankelijke kandidaat Kais Saied aan de macht. Sluipenderwijs voert hij zijn politieke agenda door: hij ontbindt het parlement, arresteert de oppositie en ook de media en de kiescommissie worden geviseerd. Veel Tunesiërs spreken van een ware staatsgreep.

MELILLA - In juni 2022 vielen tientallen doden bij een massale bestorming van een grenshek vlakbij de Spaanse exclave Melilla in Marokko. Europese leiders willen vooral migranten tegenhouden en daartoe schakelen ze onder meer Marokko in.

CAÏRO - Wie hoopte dat de Egyptische revolutie van 2011 het leven van vrouwen ingrijpend zou verbeteren, komt bedrogen uit. Ruim tien jaar later klinkt de roep om gelijke rechten en kansen luider dan ooit. Sociale media zijn andermaal een ideaal klankbord voor emancipatorische ideeën. En het regime? Dat reageert zoals vanouds defensief. 'Wie niet meegaat met het officiële discours over vrouwenrechten wordt de mond gesnoerd.' 

CAÏRO - Dit jaar treedt Egypte op als gastland voor de internationale klimaattop COP27. Een Afrikaanse primeur van symbolisch belang, maar internationale organisaties als Amnesty International wijzen op de ernstige misbruiken in de Egyptische gevangenissen. Zij zien het Egyptische voorzitterschap als een poging om het imago van het regime op te poetsen voor de internationale gemeenschap.

BRUSSEL - Plots staat Eva oog in oog met een portret van haar Congolese overgrootvader François. Teruggevonden in het AfricaMuseum in Tervuren. In het onbekende portret herkent Eva trekken van zichzelf. Ziet ze de man van wie ze familienaam en huidskleur erfde, maar die overleed voor ze geboren werd. Eva vindt haar overgrootvader François Kamanda terug; een Congolees die in 1930 in België neerstreek, aan de hand van zijn witte patron. Het schilderij dat het AfricaMuseum sinds de jaren tachtig in bewaring blijkt te houden, dateert van 1936.

ASSAM - Doorheen de heuvelachtige provincie Assam in India stroomt de Brahamaputa. Deze immense rivier ontspringt in het Himalayagebergte en is bezaaid met zandbanken. Op deze zandbanken - ook wel ‘Chars' genoemd - wonen 2 miljoen mensen. 

BRUSSEL - ‘Minder politie’ is een podcast die politiegeweld in België zichtbaar wil maken en ontrafelen aan de hand van getuigenissen en interviews met experten. We willen op zoek gaan naar de vraag waarom politiegeweld - ook bij ons - zo vaak voorkomt.